Zijn jullie er nog? Ik wel. En ook nog actief met modelbouw. Alleen van foto’s maken en stukjes schrijven is de laatste tijd niet veel gekomen.
Mijn artikel over het Halt auf Verlangen signaal eindigde ik met de opmerking dat het volgend experiment de Farhtstellungsmelder zou zijn. Het was geen eenvoudig experiment, in de zin dat het lang duurde voordat ik de resultaten goed genoeg vond. Hier is het dan.

Een Fahrtstellungsmelder geeft aan of het uitrijsein dat bij het spoor hoort “Fahrt” aangeeft. Het wordt toegepast op plaatsen waar het hoofdsein niet, of moeilijk te zien is. Het sein is geïntroduceerd in 1995 en was nodig omdat perronpersoneel weggesaneerd werd. Op sommige stations is het uitrijsein voor de machinist niet zichtbaar, waardoor hij niet weet of de baan vrij is of niet.
Een (herhaald) voorsein zou deze functie natuurlijk perfect vervullen, maar is erg duur. Daarom is uiteindelijk dit (hulp)sein ontworpen. (volledig verhaal en uitleg in Schweizer Eisenbahn-revue 12/1995).

Bron: Signalhandbuch Schweizerische Eisenbahnen

Het signaal komt redelijk vaak voor. Voor mij van belang is dat het op Ausserberg 3x te zien is en op Hohtenn 2x. En aangezien de baan die Jos en ik aan het bouwen zijn, beide stations bevat, moet dit (hulp)sein er natuurlijk ook komen.

Omdat het sein redelijk vaak voorkomt was het mogelijk allerhande screenshots van YouTube filmpjes te maken, en aan de hand daarvan de maten vast te stellen. In eerste instantie kwam ik uit op 5×7 mm. Hierop zijn de eerste prototypes ook gemaakt. Bij nadere beschouwing vond ik dat toch wat groot. Na nog meer bestudering, nameten en onderzoek kwam ik uit op 3.5×4.9 mm.
Die laatste schatting bleek redelijk goed. In het artikel in de Eisenbahn-revue staan ook de maten 312×422 mm, wat in H0 3,6 x 4,85 is.

Het sein bestaat uit een aantal leds die in de vorm van een pijl zijn gegroepeerd. Als eerste heb ik me gericht op het zichtbaar maken van de pijl. Hierbij heb ik me onvoldoende gerealiseerd dat de leds een wezenlijk onderdeel van het aanzicht van het sein is. Dat inzicht kwam later pas.
Ik heb met de 3d printer van heldere resin, een blokje geprint, met daarin een verzonken pijl. De voorkant van het blokje heb ik met zwarte verf lichtdicht gemaakt. Doordat de pijl verzonken is, blijft die redelijk strak.
Vervolgens heb ik achter het blokje een led geplaatst. Idee was dat het blokje het licht verspreidt en de pijl gelijkmatig oplicht. Helaas, oplichten ja, gelijkmatig nee. Je kon precies zien waar de led zat.
Daarna ben ik aan het experimenteren gegaan met het aanbrengen van de led aan de zijkant van het blokje. Naast dat dit grote soldeer uitdagingen gaf, want ik had nu twee leds nodig, kon je nog steeds zien waar de led gepositioneerd was.

Na deze experimenten heb ik het project even stil gelegd. Niet in mijn hoofd, maar wel in de uitvoering. Ik moest eerst iets verzinnen om dat licht gelijkmatig door het blokje te krijgen… vandaar ook de lange tijd voordat ik er iets over kon schrijven.

Een paar weken geleden kwam het heldere moment. Ik ben bezig met N-type lichtsignalen. En deze hebben soms een cijferbak. Dit cijfer wordt in het echt ook middels leds getoond. Het is eigenlijk een serie stippen, die samen een cijfer vormen.
Ik besefte toen dat de Fahrtstellungsmelder hetzelfde principe gebruikt en dat ik dat kan simuleren door rondjes open te laten in het zwarte vlak van het sein. In plaats van een sjabloon of masker bij het zwart spuiten, heb ik gekozen achteraf het zwarte vlak met een boortje weer open te maken. Dat kan dat in een blokje geprinte kunststof, of ik haal het uit een stuk (opaal) plexiglas. En dat had ik nog liggen.
Dus een stukje zwart gespoten, gaatjes geboord, en voilá, een Fahrtstellungsmelder. Hier afgebeeld het eerste prototype, nog te groot. De gaatjes zijn met een 0.2 mm boortje gemaakt.

Eerste prototype uit plexiglas

Alles wat nu nog rest is een kast eromheen, Afdekken met glas en een ophangstang/beugel.
Het printen van het kasten gaat vlot, maar het vereist wel wat nabewerking. De wanden zijn maar 0.2 mm dik. En hoewel ik zwarte resin heb gebruikt, zijn ze absoluut niet lichtdicht.

Een serie vers uit de printer

En ook de plexiglas blokjes moeten na het boren en frezen met zwarte verf nabehandeld worden op zij- en achterkanten. Voor de uiteindelijke versie heb ik een 0.1 mm boortje gebruikt, dat een serie 0.1 mm diepe gaatjes heeft gemaakt. Die zie je hier voor het verven.

Achterop het seinkastje zit een plaat, waarmee het aan de stang bevestigd is

Ik heb voor de stang uiteindelijk nieuwzilverbuis met een diameter van 0.5 mm gebruikt. Nadeel daarvan is wel dat de lakdraden die ik normaal gebruik te dik zijn en ik (weer) de 0.08 mm draden moet gebruiken. Die zijn erg kwetsbaar. Maar goed, het gaat maar over 3 seinen (de andere 2 hangen direct aan de mast), daar zullen we ons wel mee redden.

De led is een gele SMD van bouwtype 0402. Deze zijn 1×0.5 mm groot. In de achterkant van het blokje met pijl heb ik een kuiltje gefreesd, waar de led precies in valt. Het aansolderen van de 0.08 mm draad is een uitdaging, maar ik wordt er steeds handiger in.

En dan is dit het resultaat:

Het heeft even geduurd, maar zo zie je maar. Het loont de moeite wat langer over zaken na te denken.

Tot later!

9 gedachten over “Fahrtstellungsmelder

    1. Of het nou echt veel met geduld te maken heeft…, het lukte me eerst gewoon niet om een resultaat te krijgen dat er redelijk uitzag. Bij mij werkt het dan zo dat ik het opzij leg en er achter in mijn brein een continu procesje loopt dat overdenkt hoe ik de problemen kan oplossen. Hier heeft Covid duidelijk een rol gespeeld. Normaal heb ik een paar uur per dag in de auto, die ik onder andere gebruik om dit soort problemen te overdenken. Die ritten waren er afgelopen jaar niet, waardoor het allemaal wat langer heeft geduurd.
      Ik ben zelf ook erg content met het resultaat. De puntjes licht zien er erg geloofwaardig uit.

      Geliked door 1 persoon

  1. Sluit me graag aan bij wat Herman al aangaf. Als jij je ergens op vast bijt dan komt er ook werkelijk iets heel moois uit. Gefeliciteerd!! Het resultaat is fantastisch!!

    Like

  2. Inderdaad, ik kan me alleen maar weer aansluiten bij wat bovenstaand al geschreven is : weer zo”n typisch geslaagd Mooldijk produkt ! Jammer dat ze niet op mijn station Blausee voorkomen !?

    Like

  3. Geduldwerkje of niet, precissiewerk of niet: ben erg onder de indruk van dit fraaie resultaat Arjan.Vooral hoe je het voor elkaar hebt gekregen om met een 0.2 mm boortje zo’n fraaie pijl op zo’n klein oppervalk heb weten te priegelen. Kan niets anders zeggen dan “CHAPEAU”. Ik doe het je vooralsnog niet na ….. 😉

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.